Hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới”

Sáng ngày 8/4/2026, tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UET) đã diễn ra Hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với Báo Tiền Phong và các cơ sở giáo dục đại học tổ chức. Hội thảo đã trao đổi, đề xuất các giải pháp phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT khẳng định, muốn phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam phải trở thành quốc gia có chính sách đồng bộ phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng và giữ chân được người tài. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới, chúng ta cần có nguồn nhân lực chất lượng cao; đội ngũ nhân tài khoa học là hạt nhân phát triển.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT phát biểu tại hội thảo

Thời gian qua, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã có những chuyển biến về quy mô đào tạo các ngành STEM; đóng góp trực tiếp cho các ngành công nghệ kỹ thuật, công nghệ then chốt. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận các chính sách chưa được triển khai đồng bộ. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao. Hiện tượng “chảy máu chất xám” và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu. Chúng ta cần có những nhà khoa học hàng đầu dẫn dắt các ngành công nghệ lõi, công nghệ mới nổi, năng lượng thế hệ mới,…

Từ kinh nghiệm đồng hành cùng thanh niên, đặc biệt qua Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến – Phó Tổng biên tập báo Tiền Phong cho rằng, Việt Nam không thiếu nhân tài. Vấn đề nằm ở cơ chế phát hiện kịp thời, hệ thống đào tạo phù hợp và chính sách sử dụng xứng đáng. Nhân tài cần được trao cơ hội, đặt đúng vị trí và tạo điều kiện phát huy năng lực.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tiến, trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế tri thức đang định hình lại cấu trúc xã hội, khái niệm tài năng cũng thay đổi, mở rộng sang những cá nhân có tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến. Điều này đòi hỏi hệ thống giáo dục phải đổi mới, tổ chức sử dụng nhân lực linh hoạt hơn và xã hội tạo môi trường khuyến khích sáng tạo, chấp nhận khác biệt.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến – Phó Tổng biên tập báo Tiền Phong

Khẳng định về tầm quan trọng nguồn nhân lực chất lượng cao, GS.TS Chử Đức Trình – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, nhân lực chất lượng cao là chìa khóa để đất nước ta nắm bắt cơ hội và vượt qua các thách thức trong quá trình hội nhập quốc tế. Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ sang các lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ thông tin, điện tử viễn thông, bán dẫn vi mạch, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, công nghệ y sinh học.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển này và giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, theo GS. TS Chử Đức Trình, trong thời gian tới, các chương trình đào tạo, đặc biệt ở lĩnh vực STEM, cần được xây dựng với chuẩn đầu ra cao về kiến thức và kỹ năng, đồng thời đi kèm với môi trường học tập mang tính cá thể hóa, tạo điều kiện để người học phát huy tối đa năng lực. Những người tài năng cần được giao các nhiệm vụ có tính thách thức, qua đó khẳng định vai trò dẫn dắt và đóng góp cho sự phát triển của xã hội. Việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phải gắn với chuẩn đầu ra rõ ràng, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước. Đây cũng là chuẩn đào tạo mà Nhà trường đang hướng đến.

Nhấn mạnh vai trò của các cơ sở giáo dục đại học, Hiệu trưởng Chử Đức Trình cho rằng, các trường không chỉ đảm bảo chất lượng đào tạo mà còn phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Để thực hiện điều này, cần tăng cường đầu tư cho hoạt động thực hành, thực tập, đặc biệt ở bậc sau đại học; đồng thời chuẩn hóa cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm và gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với thực tiễn nhằm nâng cao năng lực ứng dụng của sinh viên.

Bên cạnh đó, việc đổi mới cơ chế quản trị đại học cũng được xác định là yếu tố quan trọng, tạo không gian phát triển linh hoạt trong khuôn khổ pháp luật, thúc đẩy các hoạt động đổi mới sáng tạo. Cùng với đào tạo, việc xây dựng môi trường làm việc thuận lợi để phát huy tối đa năng lực của người lao động là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của tổ chức, doanh nghiệp và quốc gia. Các doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng văn hóa làm việc sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua các sản phẩm mang giá trị “Make in Vietnam”.

Hiệu trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết trong việc xây dựng mối liên kết giữa ngành đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động theo hướng linh hoạt, đa chiều. Trên cơ sở đó, hệ thống giáo dục đại học có thể định hình rõ hơn nhu cầu việc làm, góp phần định hướng đào tạo sát với thực tiễn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực trong xã hội.

GS.TS Chử Đức Trình – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tại hội thảo, các đại biểu đã tham gia trao đổi qua hai phiên tọa đàm. Phiên thứ nhất tập trung vào đào tạo tài năng, với sự tham gia của các diễn giả PGS.TS Nguyễn Phong Điền – Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội, PGS.TS Đặng Thị Thu Hương – Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN), TS Đỗ Đức Dũng – Giám đốc bộ phận giải pháp phần mềm Sam Sung R&D Center Việt Nam, bà Trần Thùy Dương – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Hà Nội-Amsterdam, bà Võ Hồng Hạnh – Giám đốc, Ban Quan hệ Đối tác và Hợp tác (Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam), trong đó TS Đặng Văn Huấn trình bày về “Triển khai đề án phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao giai đoạn 2025–2035, định hướng đến 2045”. Phiên thứ hai bàn về chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài trong bối cảnh mới, với tham luận “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam”, được trình bày bởi ThS. Tân Anh, Phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính cùng sự tham gia của các diễn giả GS.TS Chử Đức Trình – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (ĐHQGHN), PGS.TS Lê Minh Hà – Giám đốc Điều hành Viện nghiên cứu cao cấp về Toán, GS David Trần – Đại học Massachusetts (Mỹ).

TS. Đặng Văn Huấn trình bày về “Triển khai đề án phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao giai đoạn 2025–2035, định hướng đến 2045”

ThS. Tân Anh, Phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính trình bày tham luận “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam”

Các ý kiến tại hội thảo tập trung phân tích thực trạng đào tạo và sử dụng nhân tài tại Việt Nam, chỉ ra những khó khăn, thách thức trong thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tham chiếu kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng cơ chế phát hiện, bồi dưỡng và đãi ngộ nhân tài. Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là đề xuất chính sách và thúc đẩy cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, vai trò của các cơ sở giáo dục đại học trong đổi mới chương trình đào tạo gắn với nhu cầu xã hội cũng được nhấn mạnh, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sử dụng lao động.

Chia sẻ tại phiên tọa đàm, GS. TS Chử Đức Trình – Hiệu trưởng cho biết, Trường ĐH Công nghệ đã xây dựng chương trình đào tạo với chuẩn đầu ra chặt chẽ đến từng học phần, thậm chí từng buổi học, đảm bảo đo lường cụ thể về kiến thức và kỹ năng. GS.TS Chử Đức Trình khẳng định, nếu sinh viên theo học đúng lộ trình và đáp ứng các chuẩn đầu ra, năng lực chuyên môn không thua kém sinh viên tại các trường đại học tiên tiến trên thế giới. Hiệu trưởng cũng nhấn mạnh xây dựng tinh thần “làm chủ tập thể”. Theo đó, không chỉ giảng viên mà sinh viên cũng phải đóng vai trò chủ động trong quá trình học tập, từ việc tiếp nhận kiến thức đến giám sát chất lượng giảng dạy và phát triển năng lực bản thân. Khi mỗi cá nhân làm chủ được quá trình học tập của mình và đóng góp giá trị cho tập thể, sẽ hình thành một môi trường học thuật bền vững và hiệu quả.

Hiệu trưởng nhận định, trong những năm gần đây, các trường đại học Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực nhờ mô hình quản trị các trường đại học thay đổi rất mạnh đó là cơ chế tự chủ đại học. Điều này tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo nâng cao chất lượng quản trị, cải thiện môi trường làm việc và thu nhập cho giảng viên, từng bước tiệm cận với khu vực và quốc tế.

Tại Trường ĐH Công nghệ, môi trường làm việc và thu nhập của giảng viên tốt hơn, sinh viên được khuyến khích tham gia nghiên cứu và đồng hành với giảng viên từ sớm, thậm chí từ cuối năm thứ nhất. Nhà trường xây dựng môi trường học thuật nơi giảng viên giao cho sinh viên những nhiệm vụ mang tính khám phá, sáng tạo, qua đó hình thành cộng đồng nghiên cứu sáng tạo. Đồng thời, Nhà trường cũng chú trọng phát triển đội ngũ học viên cao học và nghiên cứu sinh như một “mắt xích” quan trọng kết nối giữa giảng viên và sinh viên đại học. Theo đó, Nhà trường xây dựng đề án “Đổi mới chất lượng đào tạo sau đại học”, qua đó học viên/nghiên cứu sinh được miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí và tham gia trực tiếp vào hoạt động giảng dạy, nghiên cứu. Mô hình này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần tạo ra các sản phẩm khoa học, công nghệ phục vụ xã hội. GS.TS Chử Đức Trình bày tỏ kỳ vọng, với sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý, mô hình này sẽ tiếp tục được hoàn thiện và nhân rộng, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo ra nhiều giá trị cho nền kinh tế.

Một số hình ảnh tại hội thảo